Turkiya oʻzining jadal rivojlanayotgan mudofaa sanoatida orttirilgan texnologik ekspertiza va imkoniyatlarni fuqarolik sektoriga oʻtkazishni rejalashtirmoqda. Bundan maqsad — muhim texnologiyalarda chet elga qaramlikni kamaytirishdir. Bu haqda Anqara tomonidan qabul qilingan uch yillik Oʻrta muddatli dasturda (MTP) qayd etilgan.
2027–2029-yillarga moʻljallangan iqtisodiy reja energetika, qishloq xoʻjaligi, oziq-ovqat, sogʻliqni saqlash, texnologiya va mudofaa sohalarida resurs xavfsizligini kuchaytirishni koʻzda tutadi hamda ushbu sohalarni global inqirozlar, geosiyosiy tarangliklar va raqobat bosimlaridan himoya qilishga qaratilgan.
Anqara texnologiya va xizmatlar koʻrsatishda xorijga bogʻliqlikni kamaytirish maqsadida mahalliy ishlab chiqarish va innovatsiya salohiyatini yanada rivojlantirishni, taʼminot zanjirlarini diversifikatsiya qilishni va strategik sohalarda ishonchli hamkorliklarni shakllantirishni rejalashtirmoqda.
Oʻrta muddatli dastur (MTP) Turkiya iqtisodiyotining turli inqirozlar, demografik oʻzgarishlar, tabiiy ofatlar, geosiyosiy jarayonlar va global taʼminot muammolariga nisbatan chidamliligini mustahkamlashni maqsad qilgan.
Hukumat mudofaa, sogʻliqni saqlash, yarimoʻtkazgichlar va sunʼiy intellekt (AI) sohalarida mahalliy ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalari (R&D), ishlab chiqarish hamda innovatsiya imkoniyatlarini yaxshilashni, shuningdek, ushbu sohalarda yaratilgan texnologiyalarni fuqarolik maqsadlarida qoʻllashga yoʻnaltirishni rejalashtirmoqda.
Sogʻliqni saqlash sohasi ushbu texnologik oʻtish jarayonida asosiy sinov maydoni boʻlib xizmat qiladi. Vaksinalar, dori-darmonlar, tibbiy asbob-uskunalar, diagnostika toʻplamlari va sunʼiy intellektga asoslangan sogʻliqni saqlash texnologiyalarining mahalliy miqyosda tadqiq etilishi va ishlab chiqarilishiga katta koʻmak koʻrsatiladi.
Yoʻnaltirilgan chora-tadbirlar
Uch yillik rejaning yana bir ustuvor yoʻnalishi yarimoʻtkazgichlar ishlab chiqarishidir.
Turkiya milliy ID-kartalar, pasportlar va boshqa sanoat tarmoqlari uchun mikrochiplarni mahalliy miqyosda ishlab chiqaradigan korxonalar tashkil etishni, shuningdek, ushbu sohaning tijorat salohiyatini kengaytirishni maqsad qilmoqda.
Sunʼiy intellektning yangi tizimlarini oʻqitish va rivojlantirish uchun davlat muassasalari maʼlumotlarini standartlashtirish majburiyatini joriy etish koʻzda tutilmoqda.
Ushbu tarkibiy oʻzgarishlarni amalga oshirish uchun ishlab chiqarish, energetika, qishloq xoʻjaligi, sogʻliqni saqlash va transport sohalari boʻyicha maqsadli chora-tadbirlar rejalari ishlab chiqiladi va keyinchalik Iqtisodiy muvofiqlashtirish kengashi tomonidan baholanadi.
Turkiya vitse-prezidenti Jevdet Yilmaz fuqarolik texnologiyalari inqilobini ragʻbatlantirishda davlat xaridlarining rolini taʼkidlab, ushbu muhim texnologiyalarni ishlab chiqish va bozorga olib chiqish uchun global hamkorlik zarurligini qayd etdi.
Yilmaz Anqara ittifoqdosh mamlakatlar bilan qoʻshma ishlab chiqarish platformalarini barpo etishga intilishini bildirdi va bunga misol sifatida AQShning F-35 qiruvchi samolyotlarini bir nechta davlat bilan birgalikda ishlab chiqish loyihasini keltirib oʻtdi.
