AQSh va Eron o‘rtasidagi anglashuv memorandumi loyihasi

Eronning yuqori martabali rasmiy vakilining Reuters agentligiga ma’lum qilishicha, AQSh bilan tuziladigan anglashuv memorandumining yakuniy loyihasi Tehronning yadroviy dasturini cheklash, Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochish va AQShning neft sanksiyalariga nisbatan istisnolarni (imtiyozlarni) taqdirlash kabi masalalarni o‘z ichiga oladi.

Mulozimning so‘zlariga ko‘ra, agar har ikki tomon ham memorandum loyihasini ma’qullasa, yakuniy kelishuv 60 kun ichida muhokama qilinadi.

Loyiha quyidagi asosiy bandlardan iborat:

🚢 Hormuz bo‘g‘ozi

• Eron barcha tijorat kemalari uchun Hormuz bo‘g‘ozini zudlik bilan qayta ochadi; AQSh esa o‘z navbatida Eron portlariga qo‘yilgan dengiz blokadasini olib tashlaydi.

💰 Moliyaviy choralar

• AQSh yakuniy kelishuvga erishilgunga qadar Eronga qarshi yangi sanksiyalar joriy etmaslikka rozi bo‘ladi.

• Vashington Eronga qarshi neft sanksiyalarini ma’lum muddatga to‘xtatib turadi, bu esa Tehronga neft eksport qilish va undan daromad olish imkonini beradi.

• AQSh, shuningdek, Eronning muzlatilgan 25 milliard dollar miqdoridagi aktivlarini blokdan chiqarishga rozilik bildiradi. Bu jarayon bevosita naqd pul o‘tkazmalari, mintaqa davlatlari bilan hamkorlik hamda moliyaviy kredit liniyalari orqali amalga oshirilishi mumkin.

⚛️ Yadroviy masalalar

• Tehron yadroviy qurol ishlab chiqarish yoki unga egalik qilishdan voz kechish majburiyatini oladi.

• Eron yakuniy kelishuvga erishilgunga qadar amaldagi yadroviy maqomini saqlab turadi; jumladan, uranni boyitishni to‘xtatish va yadroviy inshootlarni kengaytirmaslikni o‘z zimmasiga oladi.

• AQSh Tehronning yuqori darajada boyitilgan uran zaxiralarini Eron hududining o‘zida suyultirishiga rozi bo‘ladi; ushbu mexanizm 60 kun ichida batafsil muhokama qilinadi.