Dunyo hamjamiyati Yaqin Sharqdagi vaziyat yuzasidan bosiqlik va muzokaralarga qaytishni talab qilmoqda
AQSh va Eron o‘rtasidagi yangi to‘qnashuvlar Yaqin Sharqdagi taranglikni keskinlashtirib, shu yilning aprel oyidan buyon amalda bo‘lgan mo‘rt tinchlik kelishuvining kelajagini xavf ostiga qo‘ydi. Buning ortidan dunyo davlatlari tomonlarni ehtiyotkorlikka hamda muzokaralar stoliga qaytishga chaqirmoqda.
Vaziyatning so‘nggi bor keskinlashuvi keng ko‘lamli diplomatik munosabatlarga sabab bo‘ldi: qator hukumatlar harbiy harakatlar davom etadigan bo‘lsa, bu butun mintaqani beqarorlashtirishi va jahon iqtisodiyotiga jiddiy zarar yetkazishi mumkinligidan ogohlantirmoqda.
Harbiy harakatlar o‘rnini muloqot egallashi kerakligi haqidagi chaqiriqlar kuchaymoqda
Turkiya Vashington va Tehronni hujumlarni zudlik bilan to‘xtatishga hamda muloqotni tiklashga chaqirdi. Mamlakat Tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan so‘nggi qarama-qarshiliklar keng ko‘lamli urush kelib chiqishi borasidagi xavotirlarni kuchaytirganini ta’kidladi.
Xitoy ham yuzaga kelgan vaziyatdan jiddiy xavotir bildirdi. Rasmiy Pekin harbiy harakatlar inqirozni yanada chuqurlashtirishini qayd etib, barcha tomonlarni mintaqa davlatlarining suvereniteti va hududiy yaxlitligini hurmat qilgan holda muloqotga qaytishga undadi.
Rossiya ham ushbu xavotirlarni ma’qullab, taranglikning qayta kuchayishi nafaqat Yaqin Sharq, balki xalqaro iqtisodiyot uchun ham jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkinligidan ogohlantirdi. Kreml tomonlarni vazminlikka chaqirib, muzokaralarni davom ettirishni so‘radi.
8-apreldagi tinchlik kelishuviga erishishda bosh-qosh bo‘lgan hamda AQSh va Eron o‘rtasida vositachilik qilib kelayotgan Pokiston esa diplomatik aloqa kanallarini saqlab qolish va muloqotni kengaytirish zarurligini alohida ta’kidladi.
Ko‘rfaz davlatlari Eron hujumlarini qoraladi
Saudiya Arabistoni Iordaniya, Bahrayn va Quvayt hududlarini nishonga olgan ketma-ket Eron hujumlarini qoraladi. Riyod qo‘shni davlatlar suverenitetining buzilishi ongli ravishda allaqachon murakkab bo‘lgan vaziyatni yanada keskinlashtirishini ma’lum qildi.
Shuningdek, Saudiya Arabistoni tomonlarni ehtiyotkorlikka chaqirib, keng ko‘lamli urush boshlanib ketishining oldini olish uchun Qatar tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan va Pokiston vositachiligida o‘tayotgan muzokaralarni qayta tiklash lozimligini bildirdi.
Quvayt ham ushbu hujumlarni qat’iy qoralab, ularni qasddan qilingan tajovuz va mamlakat suverenitetiga tajovuz deb atadi. Shu bilan birga, o‘z xavfsizligi va hududiy yaxlitligini himoya qilish uchun barcha zarur choralarni ko‘rish huquqini saqlab qolishini bayon etdi.
Xalqaro hamjamiyatning ortib borayotgan ushbu noroziliklari so‘nggi harbiy to‘qnashuvlar diplomatik sa’y-harakatlarni chippakka chiqarishi va mintaqani yirik urush girdobiga tortishi mumkinligi haqidagi xavotirlarni aks ettirmoqda.
