28-fevral kuni AQSh va Isroilning Eronga qarshi hujumlari bilan boshlangan jarayonda Hurmuz bo‘g‘ozining yopilishi Osiyoga energiya oqimini deyarli to‘xtash darajasiga olib keldi.
Dastlab joriy etilgan tejash choralar va energiya zaxiralaridan foydalanish urush cho‘zilishi bilan yetarli bo‘lmay qoldi. Brent nefti narxining bir barrel uchun 120 dollargacha ko‘tarilishi, byudjetlarini 70 dollar asosida rejalashtirgan hukumatlarni davlat moliyasini bosim ostida qoldirish yoki xarajatlarni iste’molchilarga yuklash kabi og‘ir tanlov qarshisida qoldirdi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Taraqqiyot dasturi ma’lumotlariga ko‘ra, inqiroz sabab qariyb 8,8 million kishi qashshoqlik xavfi bilan yuzlashishi mumkin. Osiyo-Tinch okeani mintaqasi iqtisodiyotlari esa 299 milliard dollarlik zarar ko‘rishi ehtimoli mavjud.
Hindiston, Filippin, Tailand va Vyetnam kabi davlatlar yoqilg‘i iste’molini cheklash, ish vaqtlarini qayta tartibga solish va soliq imtiyozlari orqali inqirozni boshqarishga urinmoqda.
Pokiston va Bangladesh kabi moliyaviy imkoniyatlari cheklangan davlatlar esa import xarajatlarining oshishi sabab jiddiy valyuta zaxiralari bosimi bilan to‘qnash kelmoqda.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, inqiroz ta’siri Yevropa va AQShda ham sezilmoqda, biroq eng katta zarbani Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari qabul qilmoqda.
Energetik zarba mintaqa iqtisodiyotlarini qayta shakllantirishi kutilayotgan bir paytda, davlatlar uzoq muddatli yechim sifatida energiya yetkazib beruvchilarni diversifikatsiya qilish, atom energetikasi hamda qayta tiklanadigan energiya manbalariga o‘tish strategiyalarini amalga oshirishni boshladi.
