Sakkiz musulmon davlati Quddusdagi Isroil harakatlarini keskin qoraladi
Turkiya va yana yetti musulmon davlati tashqi ishlar vazirlari Quddusdagi islomiy va nasroniy muqaddas qadamjolarning tarixiy hamda huquqiy status-kvosi (mavjud holati) muntazam ravishda buzilayotganini qat’iy qoraladilar. Ayniqsa, Al-Aqso masjidi va Al-Haram al-Sharifga nisbatan qilinayotgan harakatlar alohida xavotir bilan qayd etildi.
Payshanba kuni e’lon qilingan qo‘shma bayonotda Turkiya, Misr, Indoneziya, Iordaniya, Pokiston, Qatar, Saudiya Arabistoni va Birlashgan Arab Amirliklari tashqi ishlar vazirlari Isroil politsiyasi himoyasi ostidagi noqonuniy ko‘chmanchilar va rasmiy shaxslarning masjid majmuasiga bostirib kirishlarini hamda uning hovlisida Isroil bayroqlari ko‘tarilishini keskin qoraladilar.
Vazirlar bu harakatlarni xalqaro huquq va gumanitar huquq normalarining “ochiq-oydin buzilishi” deb atab, bunday qilmishlar butun dunyo musulmonlari uchun qabul qilib bo‘lmas provokatsiya (ig‘vogarlik) ekanidan ogohlantirdilar. Ularning fikricha, bunday harakatlar Quddusning muqaddasligiga tajovuz qilib, mintaqadagi tinchlik sa’y-harakatlarini zaiflashtiradi.
Al-Aqso maqomi o‘zgarmasligi lozim
Bayonotda Quddusdagi muqaddas joylarning huquqiy maqomini o‘zgartirishga qaratilgan har qanday urinish mutlaqo rad etilishi ta’kidlandi. Vazirlar quyidagi jihatlarni alohida qayd etdilar:
Yagona huquqiy maqom: 144 dunam maydonni egallagan butun Al-Aqso masjidi majmuasi faqat musulmonlar uchun ibodat joyidir.
Iordaniya vasiyligi: Iordaniyaning Quddus va Al-Aqso vaqflari bo‘limi majmuani boshqarish va kirishni tartibga solish bo‘yicha yagona qonuniy organ bo‘lib qoladi.
Suverenitet: Isroilning Sharqiy Quddus va boshqa bosib olingan Falastin hududlari ustidan suverenitet da’vo qilish urinishlari qat’iyan rad etildi.
Noqonuniy turar joylar va zo‘ravonlik tanqidi
Vazirlar Isroil tomonidan 30 dan ortiq yangi noqonuniy turar joy punktlari qurilishining ma’qullanishini qoraladilar. Bu BMT Xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyalari va Xalqaro sudning 2024-yildagi xulosalariga zid ekani ta’kidlandi.
Shuningdek, ko‘chmanchilarning zo‘ravonligi, ayniqsa, Falastin maktablari va bolalarining nishonga olinishi kelajakda mustaqil Falastin davlatini barpo etish imkoniyatiga bevosita tahdid solishi uqtirildi. Bayonotda Falastinliklarni o‘z yerlaridan majburan haydash yoki hududlarni anneksiya qilish urinishlari "ikki davlatli yechim"ga qarshi ongli hujum ekani qayd etildi.
Xalqaro hamjamiyatga chaqiriq
Vazirlar xalqaro hamjamiyatni Isroilning qonunbuzarliklarini to‘xtatish uchun “aniq va qat’iy choralar” ko‘rishga chaqirdi. Yakuniy maqsad sifatida quyidagilar belgilandi:
1967-yil 4-iyundagi chegaralar asosida mustaqil Falastin davlatini barpo etish.
Sharqiy Quddusni Falastin davlatining poytaxti deb tan olish.
Guruh Falastin xalqining o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqini qo‘llab-quvvatlashda davom etishini tasdiqladi.
