Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari dushanba kuni AQSH va Eron o‘rtasidagi ortib borayotgan keskinlik dunyoning eng muhim dengiz yo‘llaridan birini beqarorlashtirish xavfini tug‘dirayotgani haqida ogohlantirib, Hormuz bo‘g‘ozidan xavfsiz va uzluksiz o‘tishni zudlik bilan tiklashga chaqirdilar.
Janubi-Sharqiy Osiyo Davlatlari Uyushmasi (ASEAN) tashqi ishlar vazirlari qo‘shma bayonotda "barcha tomonlarni" dengizchilarni himoya qilishga hamda strategik koridor orqali harakatlanayotgan kema va samolyotlar xavfsizligini ta’minlashga chaqirdi. Ushbu chaqiriq AQSH tomonidan Eron portlariga nisbatan e’lon qilingan yangi qamal qaroridan so‘ng bo‘g‘ozda harakat deyarli to‘xtab qolgan paytda yangradi.
ASEAN vazirlari Vashington va Tehronni muzokara stolida qolishga undab, dushmanlikka faqat barqaror muloqot orqali chek qo‘yish va mintaqada uzoq muddatli barqarorlikka erishish mumkinligini ta’kidladilar. Vazirlar, shuningdek, inqirozni yumshatish yo‘lida ishlayotgan boshqa tomonlar qatorida Pokistonning vositachilik sa’y-harakatlaridagi rolini ham e’tirof etdilar.
Mo‘rt otashkesim
Blok 8-aprelda kuchga kirgan ikki haftalik otashkesimni mamnuniyat bilan qarshi oldi, biroq uning o‘ta zaif ekanini qayd etib, shartlarga qat’iy rioya qilishga chaqirdi. Yuqori martabali diplomatlar barcha tomonlarni vazmin bo‘lishga, dushmanlikni to‘xtatishga va vaziyatni yanada keskinlashtiradigan harakatlardan tiyilishga undadi.
Bayonotda: "Biz barcha tomonlarni otashkesimni to‘liq va samarali amalga oshirish uchun qulay sharoitlarni saqlab qolishga chaqiramiz", deb aytilgan holda, mas’uliyatli xatti-harakatlar hamda xalqaro huquq va BMT doirasidagi yechim zarurligi urg‘ulandi.
ASEAN xabarining dolzarbligi Londondagi dengizchilik ma’lumotlari markazi hisoboti bilan ham tasdiqlandi. Ushbu hisobotda Hormuz bo‘g‘ozida kema qatnovi allaqachon to‘xtatilgani qayd etilgan. Bu uzilish AQSH Prezidenti Donald Trumpning Eron portlariga nisbatan qamal joriy etilishi haqidagi bayonotidan so‘ng sodir bo‘ldi. Mazkur qaror dushanba kuni soat 14:00 (GMT) da kuchga kirishi kutilmoqda.
Ushbu holat jahon energiyasi oqimi va iqtisodiyot uchun yangi xavotirlarni keltirib chiqardi. Dunyoning eng gavjum neft yo‘llaridan birining amalda yopilishi, yaqin kunlarda diplomatiya mavjud keskinlikni kamaytira olish-olmasligini ko‘rsatadi.
