IMF: Yaqin Sharqdagi urush Yevropa iqtisodiyotiga zarba bermoqda
Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi (IMF) Yaqin Sharqdagi mojarolar oqibatida yuzaga kelgan energetika zarbasi tufayli Yevropada 2026-yilda iqtisodiy o‘sish sekinlashishi va inflyatsiya ko‘tarilishini bashorat qilmoqda.
IMF Yevropa departamenti direktori Alfred Kammer mintaqa yangi iqtisodiy sinovlarga duch kelganini ta’kidlab, bu holat qat’iy makroiqtisodiy siyosat va tuzilmaviy islohotlarni talab qilishini bildirdi. Qayd etilishicha, Yevropa Ittifoqi (YI) joriy yilda atigi 1,3 foizlik o‘sish sur’atiga erishishi mumkin.
Inflyatsiya prognozlari va retsessiya xavfi
IMF taklif yetishmovchiligi va moliyaviy sharoitlarning qattiqlashishi bilan bog‘liq salbiy ssenariydan ogohlantirdi. Bunday vaziyat inflyatsiyani 5 foizga yaqinlashtirishi va YI iqtisodiyotini retsessiyaga (turg‘unlikka) yetaklab kelishi mumkin.
2026-yil uchun inflyatsiya kutilmalari:
Yevrohudud: 2,6% (2025-yildagi 2,1% lik prognozdan yuqori);
Skandinaviya davlatlari: 2,2%;
Rivojlanayotgan Yevropa davlatlari: 10,8%;
Rivojlangan iqtisodiyotlar (umumiy): 2,8%;
Jahon iqtisodiyoti: 4,4%.
Energetika yordami va davlat xarajatlari
Hisobotda 2022-yildagi energetika inqirozi davrida Yevropa hukumatlari ko‘rsatgan yordam paketlari tahlil qilingan. Hukumatlar ushbu maqsadlar uchun yalpi ichki mahsulotning (YAIM) o‘rtacha 2,5 foizini sarflashgan. Biroq, aniq manzilsiz amalga oshirilgan bu choralar past daromadli qatlamdan ko‘ra ko‘proq yuqori daromadli xonadonlarga foyda keltirgani tanqid qilindi.
IMF siyosatchilarga narxlarni sun’iy ushlab turishdan qochishni, aksincha, manzilli va vaqtincha yordam choralarini qo‘llashni tavsiya etmoqda.
Markaziy banklar va foiz stavkalari
Yevropa Markaziy Banki (YMB) inflyatsiya kutishlarini jilovlash maqsadida joriy yil oxirigacha asosiy foiz stavkasini jami 50 bazis punktiga oshirishni rejalashtirmoqda.
Alfred Kammer yuqori qarz yukiga ega davlatlarning budjet kamomadini oshirishga imkoniyati yo‘qligini ta’kidladi. Shu bois, energetika bilan bog‘liq xarajatlar boshqa sohalardagi tejamkorlik bilan muvozanatlashtirilishi shart.
Turkiya bo‘yicha prognoz: Urush ta’siri nisbatan kamroq sezilayotgan Turkiyada inflyatsiya darajasi joriy yilda 28,6 foizgacha pasayishi kutilmoqda.
