Markaziy Yevropaning siyosiy manzarasini qayta shakllantirishi kutilayotgan siyosiy silkinishda, Vengriya muxolifati yetakchisi Peter Madyar mamlakat umumiy saylovlarida zafar quchdi. Milliy saylov idorasining ovozlar 81 foizdan ortig‘i hisoblab chiqilgan natijalariga ko‘ra, Vengriyaning "Tisza" partiyasi 68,84 foiz ovoz to‘plab, mutlaq g‘alabaga erishmoqda va Vengriya parlamentida taxminan 137 o‘rinni egallashga tayyorlanmoqda.
G‘alabaning ko‘lami shunchalik katta ediki, Yevropa Ittifoqining eng uzoq vaqt xizmat qilgan yetakchisi, amaldagi Bosh vazir Viktor Orban yakshanba oqshomida mag‘lubiyatni tan oldi. 2010-yildan beri Vengriya siyosatida hukmronlik qilgan Orban, Madyarga qo‘ng‘iroq qilib, uni tabriklaganini tasdiqladi.
Orban o‘z tarafdorlariga: "Natija aniq va og‘riqli. Millatimizga muxolifat sifatida xizmat qilamiz va hech qachon taslim bo‘lmaymiz", deya bayonot berdi.
Yevropa yetakchilari "Yangi davr"ni mamnuniyat bilan qarshi oldilar
Yevropa poytaxtlaridan kelgan munosabatlar tezkor va asosan ijobiy bo‘ldi. Germaniya kansleri Fridrix Mers samimiy tabriklarini yo‘llab, "birlashgan Yevropa" uchun kuchlarni birlashtirishga chaqirdi; Fransiya Prezidenti Emmanuel Makron esa Madyar bilan bevosita muloqot qilib, g‘alabani qit’a barqarorligi uchun burilish nuqtasi deb atadi.
Boshqa tomondan, Buyuk Britaniya Bosh vaziri Kir Starmer buni Yevropa demokratiyasi uchun "tarixiy lahza" deb ta’riflagan bo‘lsa, Ispaniya Bosh vaziri Pedro Sanches natijani "Yevropa qadriyatlari" nuqtayi nazaridan g‘alaba sifatida baholadi. Italiya Bosh vaziri Jorjiya Meloni esa Madyarni "aniq g‘alabasi" bilan qutladi va konstruktiv hamkorlik davom etishiga va’da berdi.
Madyarning g‘alabasi Ukraina urushi jarayoniga ham chuqur ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ukraina Prezidenti Vladimir Zelenskiy muxolifat yetakchisini tabrikladi va Kiyev aloqalarni chuqurlashtirish hamda "hamkorlikni rivojlantirish"ga tayyorligini bildirdi.
Ko‘p yillar davomida Orban Kiyev uchun YI yordam paketlari yo‘lidagi eng katta to‘siq edi va tez-tez veto huquqidan foydalanib, milliardlab yevrolik ko‘makni to‘xtatib kelardi. Madyar rahbarligida YI tomonidan Ukraina uchun ajratiladigan 90 milliard yevrolik kreditni yakunlash yo‘li endi ochiq.
Madyar saylovoldi kampaniyasi davomida urush masalasida ehtiyotkor bo‘lgan bo‘lsa-da, Rossiya ta’sirini keskin qoraladi. Madyar o‘tgan oy Kremlni vengrlarga tahdid qilishni bas qilishga chaqirgan edi; bu holat Orbanning Vladimir Putin bilan yaqin aloqalaridan so‘ng keskin burilish deganidir.
AQSH va Isroil xavotirda
Bryussel bayram qilayotgan bo‘lsa-da, natija boshqa kuch markazlarida hayrat uyg‘otdi. Orban global "MAGA" harakatining asosiy ustunlaridan biri va AQSH Prezidenti Donald Trumpning eng faol ittifoqchilaridan biri edi. Ovoz berishdan bir necha kun oldin Trump, agar Orban yutsa, Vengriya uchun AQSHning "to‘liq iqtisodiy kuchi"dan foydalanishga va’da bergan edi va Vitse-prezident JD Vens so‘nggi mitingida Orbanni qo‘llab-quvvatlash uchun Vengriyaga kelgan edi. Biroq, bu harakat vengrlar tomonidan tashqi aralashuv sifatida qoralangan edi.
Isroilda strategik ittifoqchidan ayrilish borasida jiddiy xavotirlar bor. Bosh vazir Binyamin Netanyaxu Orbanning kampaniyasini faol qo‘llab-quvvatlagan, hatto Budapeshtdagi "Fidesz" partiyasi tadbiriga video murojaat yo‘llagan edi. Orban davrida Vengriya Isroilni tanqid qiluvchi YI bayonotlarini tez-tez to‘sib qo‘ygan va Bryusselda diplomatik qalqon vazifasini o‘tagan edi. "Tisza" partiyasining YIparast mavqega o‘tishi bilan Tel-Aviv Vengriyaning Yaqin Sharq siyosatidagi ishonchli "veto"si yaqin orada yo‘qolishidan xavotirda.
