Istanbulda 5-Xalqaro suv forumi: COP31 sammiti oldidan muhim qadam

Istanbuldagi «Lütfi Kırdar» xalqaro kongress va ko‘rgazmalar saroyida uch kun davom etadigan 5-Istanbul xalqaro suv forumi o‘z ishini boshladi. Forum markazida Turkiyaning suv xavfsizligi muammolari turibdi. Rasmiylar va xalqaro ekspertlar mazkur tadbirni yaqin orada Ankarada bo‘lib o‘tadigan BMTning iqlim o‘zgarishi bo‘yicha sammiti — COP31 uchun o‘ziga xos zamin yaratish deb baholamoqda.

«Iqlim o‘zgarishiga moslashishda suv barqarorligi: innovatsiyalardan global harakatlargacha (COP31 yo‘l xaritasi)» mavzusidagi yuqori darajadagi panelda hukumat vazirlari, BMT vakillari va iqlim bo‘yicha yetakchi ekspertlar ishtirok etdi. Ishtirokchilar suv masalasi global iqlim kun tartibida markaziy o‘rin tutishi lozimligini ta’kidladilar.

Turkiyaning COP31 bo‘yicha strategik maqsadi

Qishloq va o‘rmon xo‘jaligi vaziri o‘rinbosari Ahmet Bagcining so‘zlariga ko‘ra, Turkiya COP31 doirasida an’anaviy diplomatik muzokaralardan ko‘ra ko‘proq amaliy natijalarga erishishni ko‘zlamoqda.

Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha boshqarma raisi Halil Hasar esa COP31 sammitini faqat muzokaralar emas, balki aniq natijalar beruvchi «burilish nuqtasi» bo‘lishi kerakligini aytdi:

"Suvni eshitishimiz va unga ko‘ra rejalashtirishimiz kerak"

Suvni boshqarish boshqarmasi bosh direktori Afire Sever Turkiya joylashgan O‘rta yer dengizi mintaqasida qurg‘oqchilik va sel kabi tabiiy ofatlar kuchayib borayotganidan ogohlantirdi. U suvdan foydalanish samaradorligini zudlik bilan oshirish zarurligini ta’kidladi.

BMT va Butunjahon meteorologiya tashkiloti (WMO) vakillari ham muvofiqlashtirilgan global harakatlar zarurligini qayd etishdi. WMO bosh kotibi o‘rinbosari Ko Barrett iqlim o‘zgarishi sababli qurg‘oqchiliklar soni ortayotganini va bu jamoat salomatligi hamda ekotizimlarga jiddiy ta’sir ko‘rsatayotganini bildirdi.

Suv kun tartibi va moliyaviy ehtiyojlar

Jahon bankining Turkiya bo‘yicha direktori Humberto Lopezning ma’lum qilishicha, yaqin kelajakda suvga bo‘lgan talab 40 foizga ortishi kutilmoqda. Bu esa mamlakatlardan bir vaqtning o‘zida ham qurg‘oqchilik, ham suv toshqinlariga qarshi kurashish uchun yangicha yondashuvlarni talab qiladi.

Lopez global suv sektori uchun yiliga taxminan 140 milliard dollar investitsiya zarurligini, biroq hozirgi moliyalashtirish bu ehtiyojni qoplamayotganini ta’kidladi. U xususiy sektorni suv infratuzilmasiga sarmoya kiritishga chaqirdi.

Iqtisodiy yo‘qotishlar va mintaqaviy yechimlar

Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha hukumatlararo panel (IPCC) rais o‘rinbosari Siir Kilkis kuchli suv toshqinlari sababli davlatlar o‘z YAIMning 1,5–1,8 foizigacha yo‘qotishi mumkinligini aytdi.

BMT Taraqqiyot dasturi (UNDP) vakili Nik Hartmann esa iqlim o‘zgarishi ta’sirining 80 foizi bevosita suv bilan bog‘liqligini eslatib o‘tdi. U xususiy sektor suv ta’minoti infratuzilmasining 70–80 foizini qoplashi mumkinligini ta’kidladi.

Buyuk Britaniyaning tabiat bo‘yicha maxsus elchisi Rut Devis esa toza suvni to‘g‘ri boshqarish ekotizimdan tortib iqtisodiyotgacha bo‘lgan barcha sohalar barqarorligini ta’minlashini qayd etdi.

Forum ertaga o‘z ishini panel sessiyalari bilan davom ettiradi.