AQSh Davlat kotibi Marco Rubio dushanba kuni qilgan bayonotida Falastin qarshilik harakati Hamasning qurolsizlanishi bo‘yicha “umidli belgilar” mavjudligini aytib, Donald Trumpning qamal ostidagi G‘azo uchun rejasi “to‘liq” aynan shu jarayonga bog‘liq ekanini ta’kidladi.
Rubio Fox Newsga bergan intervyusida shunday dedi: “Misr va Turkiyadagi hamkorlarimiz bu jarayonga jalb etilganini bilaman. Dam olish kunlari qurolsizlanish bo‘yicha kelishuvga yaqinlashganimizni ko‘rsatadigan ayrim umidli belgilar kuzatildi.”
U yana qo‘shimcha qildi: “Biroq bu amalga oshishi kerak. Ushbu loyiha faqat Hamas qurolsizlanganda ishlaydi. Bu amalga oshmaguncha hamma narsa savol ostida qoladi.”
Rubiodan agar Hamas qurollarni tashlamasa, Vashington Isroilning G‘azoga qarshi urushni qayta boshlashini qo‘llab-quvvatlaydimi, degan savolga u shunday javob berdi: “Prezident kelajakda nazariy jihatdan nimani qo‘llab-quvvatlashi yoki qo‘llab-quvvatlamasligi haqida taxmin qilmayman. Umid qilamanki, bu sodir bo‘lmaydi. Bu biz istagan natija emas. Biz xohlayotgan natija — Hamasning qurolsizlanishi va xalqaro xavfsizlik kuchlari tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan Falastin xavfsizlik kuchlarining G‘azo xavfsizligini ta’minlashidir.”
Avval birinchi bosqich
Hamas matbuot kotibi Hazem Kasım o‘tgan hafta Anadolu Ajansıga bergan bayonotida qurolsizlanishda qat’iy turish va G‘azo kelishuvining birinchi bosqichi shartlarini e’tibordan chetda qoldirish Donald Trumpning rejasiga zid ekanini aytdi hamda bu “ikkinchi bosqich muzokaralarini murakkablashtirayotganini” bildirdi.
Kasımning bu bayonoti o‘tgan hafta Kahireda o‘tkazilgan uchrashuvdan keyin yangradi. Mazkur uchrashuvda Hamasning G‘azodagi yuqori darajadagi vakili Halil el Hayya, misrlik rasmiylar, Tinchlik kengashining G‘azo bo‘yicha yuqori vakili Nikolay Mladenov va AQShning katta maslahatchisi Aryeh Lightstone ishtirok etdi.
Hamas vakili boshqa muzokaralarga o‘tishdan oldin birinchi bosqich majburiyatlarini bajarishga chaqirdi.
Donald Trump o‘tgan yil sentabr oyida Isroilning G‘azoga qarshi urushini tugatish uchun reja e’lon qilgan edi. Birinchi bosqich o‘t ochishni to‘xtatish, Isroilning qisman chekinishi, hududdagi isroillik asirlarni ozod qilish va kuniga 600 ta yordam yuk mashinasining kirishini nazarda tutadi.
Hamas esa isroillik asirlarni ozod qilish orqali birinchi bosqich majburiyatlarini bajarganini, biroq Isroil insonparvarlik majburiyatlarini bajarmaganini va hujumlarni davom ettirib, 786 falastinlikni o‘ldirganini hamda 2217 kishini yaralaganini bildirdi.
“Bosim vositalari”
Ikkinchi bosqich G‘azoning 50 foizdan ortig‘ini nazorat qilib turgan Isroil armiyasining kengroq miqyosda chekinishini, qayta tiklash ishlarini va guruhlarning qurolsizlanishini boshlashni o‘z ichiga oladi.
Hazem Kasım Isroilning urushni qayta boshlash tahdidlariga munosabat bildirar ekan, buni muvaffaqiyatsiz bo‘ladigan “bosim vositasi” deb atadi. U hali ham davom etayotgan qirg‘inlar, falastin hududlarining ayrim qismlarining egallab olinishi va yordamga qo‘yilgan cheklovlar sabab Isroil “urushni amalda to‘xtatmaganini” aytdi.
TV 14 ma’lumotiga ko‘ra, Isroil moliya vaziri Bezalel Smotrich yaqinda G‘azoning to‘liq qayta egallanishi va u yerda yangi manzilgohlar qurilishi chaqirig‘ini yana takrorladi.
