Niderlandiya Qurolli kuchlari bosh qo‘mondoni general Onno Eichelsheim yakshanba kuni AQSh o‘z harbiy salohiyatining bir qismini qisqartirayotgan sharoitda Turkiyaning NATO doirasidagi roli yanada oshishini ta’kidladi. U Turkiya mudofaa sanoatining imkoniyatlaridan hayratda qolganini va ikki tomonlama hamkorlik uchun katta salohiyat mavjudligini qayd etdi.
Eichelsheim bu fikrlarni Anqarada bo‘lib o‘tadigan NATO sammiti arafasida «Anadolu» agentligiga bergan intervyusida bildirdi. Sammit seshanba va chorshanba kunlari bo‘lib o‘tadi.
General Anqara sammiti bir qator muhim burilish nuqtalarini belgilab berishini ta’kidlab, ittifoqning eng ustuvor vazifasi sifatida Xag sammitida kelishilgan mudofaa xarajatlarini 3,5 foizga yetkazish majburiyatini bajarish zarurligini qayd etdi.
«Bu sammitning eng muhim natijasi Xagda berilgan 3,5 foizlik majburiyatni amalga oshirish bo‘lishi kerak. Ushbu sammit keyingi qadamlar bo‘yicha aniq yo‘l-yo‘riq berishi lozim», — dedi u. Eichelsheim Niderlandiya bu borada namuna bo‘lishi mumkinligini ta’kidlab, «Biz Oq qog‘oz tayyorladik va NATOning 3,5 foizlik mudofaa xarajatlari maqsadini bajarishga tayyor ekanligimizni ko‘rsatdik», — deya qo‘shimcha qildi.
U, shuningdek, Yevropa davlatlari AQSh tomonidan qisqartirilayotgan salohiyatlar o‘rnini to‘ldirish uchun NATO doirasida ko‘proq javobgarlikni zimmalariga olishlari kerakligini ta’kidladi: «Menimcha, bu yana bir muhim burilish nuqtasi. Yevropaliklar ittifoq doirasida haqiqatan ham ko‘proq javobgarlikni zimmalariga olishini tarixiy lahza deb atash mumkin».
Sammitdan kutganlarini bayon etar ekan, Eichelsheim NATO avvalo o‘z birligi va qat’iyatini namoyish etishi kerakligini ta’kidladi. «Birinchidan, sammit ittifoq sifatida bizning qat’iyatimizni va aloqalarimiz mustahkamligini ko‘rsatishi kerak. Ikkinchidan, 3,5 foizlik maqsad amalga oshirilayotganini namoyish etishimiz zarur. Uchinchidan, ijobiy natija sifatida Rossiya-Ukraina urushiga tinchlik yo‘lini va Eron-Isroil-AQSh mojarosini hal qilishga yo‘l topilishini ko‘rishni istardim, chunki bu ikkala muammo barqarorlik uchun nihoyatda muhim», — deya qo‘shimcha qildi u.
Turkiya sanoati ehtiyojlarni qondira oladi
AQShning Yevropadagi harbiy ishtirokini qisqartirish qarori haqida gapirar ekan, Eichelsheim NATOga AQSh kerakligini, biroq Yevropa ko‘proq mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishi lozimligini aytdi.
«Biz ittifoq doirasida AQShga muhtojmiz. Yevropa AQSh bo‘shatayotgan salohiyatlar yaratgan bo‘shliqlarni to‘ldirishga qodir. Vaqt o‘tishi bilan, Yevropa davlatlari bundan ham ko‘proq ish qilishi kerak va buning uchun bizga mudofaa sanoati zarur. Biz Turkiyada bu ehtiyojlarni qondira oladigan sanoat borligini ko‘ryapmiz. Yevropa mudofaa sanoati esa bu darajaga yetishdan oldin hali bir necha bosqichni bosib o‘tishi kerak», — dedi u.
NATO 3.0
Anqara sammitida shakllanishi kutilayotgan «NATO 3.0» vizioni haqida gapirar ekan, Eichelsheim ittifoqning tez harakat qila oladigan, urush davrida chidamli jamiyatlar va mudofaa sanoatiga ehtiyoji borligini ta’kidladi.
«NATO 3.0 bir nechta narsani anglatadi. Avvalo, urush boshlangach, tez harakat qilish imkonini beruvchi chidamli jamiyat va sanoatga ega bo‘lishimiz kerak. Shuningdek, bu faqat qimmat va ilg‘or tizimlarga emas, balki arzon yengil dronlar va interceptor tizimlariga investitsiya qilishni ham anglatadi», — dedi u.
Turkiyaning roli haqida so‘zlar ekan, Eichelsheim mamlakat o‘z geografik joylashuvi bois NATOning janubi-sharqiy qanotini qo‘riqchi sifatida himoya qilayotgan eng muhim davlat ekanini ta’kidladi.
«Turkiyada NATOdagi ikkinchi eng katta qurolli kuchlar mavjud. AQSh ba’zi salohiyatlarni olib ketar ekan, biz bu bo‘shliqlarni to‘ldirish uchun ham Turkiyaga muhtoj bo‘lamiz. Shuning uchun Turkiyaning NATOdagi roli yanada kattalashadi. Turkiya hozirgacha juda muhim rol o‘ynadi va kelajakda bu rol yanada ortadi», — dedi u.
Eichelsheim Anqaradagi uchrashuvlari mahsuldor o‘tganini, ular Turkiya bilan qo‘shma mashg‘ulotlarni ko‘paytirish, Ukrainadan olingan tajribani almashish, mudofaa akademiyalaridan o‘zaro foydalanish va operativ moslikni yaxshilashga qaratilganini bildirdi.
«Men turk mudofaa kompaniyalarini ziyorat qildim va ular namoyish etgan salohiyat darajasidan chin dildan ta’sirlanib, bu sohada ham hamkorlik uchun sezilarli imkoniyatlar bor deb hisoblayman», — deb so‘zini yakunladi u.
