TURKIYA
3 daqiqa o'qish
Makka kelishuvini tasdiqlash to‘g‘risidagi qonun kuchga kirdi
Turkiya Respublikasi, Pokiston Islom Respublikasi va Saudiya Arabistoni Podshohligi o‘rtasida birgalikdagi mudofaa to‘g‘risidagi Makka kelishuvini ratifikatsiya qilishni ma’qullovchi qonun «Rasmiy gazeta»da e’lon qilindi.
Makka kelishuvini tasdiqlash to‘g‘risidagi qonun kuchga kirdi
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan Mekke'de ortak savunma anlaşması imzaladı. / TRT Haber

Qonunda 7-avgust kuni Makkada imzolangan «Turkiya Respublikasi, Pokiston Islom Respublikasi va Saudiya Arabistoni Podshohligi o‘rtasida birgalikdagi mudofaa uchun Makka kelishuvi»ni ratifikatsiya qilish ma’qullangani bildirildi.

E’lon qilingan kundan kuchga kirgan qonun ijrosini Prezident ta’minlaydi.

Mudofaa sanoati va harbiy hamkorlik

Qabul qilingan kelishuv doirasida uch mamlakat o‘rtasidagi mudofaa va xavfsizlik hamkorligi bilan bir qatorda mudofaa sanoatida qo‘shma loyihalar ishlab chiqiladi. Shu maqsadda tomonlarning mudofaa sanoati tashkilotlari o‘rtasida texnologiya almashinuvi, qo‘shma texnologiyalar yaratish va birgalikda ishlab chiqarish qo‘llab-quvvatlanadi.

Mudofaa sohasida qo‘shma ishlab chiqarishni rag‘batlantirish bilan birga, maxsus bilim va malaka talab etadigan texnologiyalar bo‘yicha qo‘shma tadqiqot va ishlanmalar amalga oshiriladi. Mudofaa innovatsiyalari qo‘llab-quvvatlanadi hamda harbiy sanoat uchun kadrlar tayyorlanadi. Tomonlar mudofaa tadqiqotlari, yangi ishlanmalar va innovatsiyalar sohasidagi bilim hamda orttirilgan tajribalarini ham o‘zaro almashadi.

Harbiy hamkorlikni rivojlantirish maqsadida mudofaa muassasalari o‘rtasida o‘zaro xodimlar almashinuvi, qo‘shma ta’lim dasturlari va harbiy mashg‘ulotlar tashkil etiladi. Ushbu tadbirlar orqali tomonlar qurolli kuchlarining birgalikda harakat qilish salohiyati oshiriladi.

Terrorizmga qarshi kurash va razvedka ma’lumotlari almashinuvi

Kelishuv asosida mintaqaviy va xalqaro barqarorlik hamda xavfsizlikka salbiy ta’sir ko‘rsatayotgan terrorizmning barcha shakl va ko‘rinishlariga qarshi kurashdagi mavjud hamkorlik va birgalikdagi sa’y-harakatlar amaliy darajada kuchaytiriladi.

Tomonlar xalqaro xavfsizlik masalalari yuzasidan muntazam maslahatlashuvlar o‘tkazadi. Hayotiy muhim manfaatlari va milliy xavfsizligini himoya qilish uchun birgalikdagi baholashlar asosida alohida hamda qo‘shma choralar ishlab chiqadi.

Razvedka sohasidagi hamkorlikni chuqurlashtirish maqsadida tomonlar axborot xavfsizligi va maxfiylik tamoyillariga rioya qilgan holda, o‘zaro kelishilgan xavfsiz kanallar orqali razvedka ma’lumotlarini almashadi.

Kelishuv doirasida tinchlik, urush va boshqa favqulodda vaziyatlarda qurol-yarog‘, o‘q-dori, yoqilg‘i, ehtiyot qismlar hamda boshqa jihozlarni ham qamrab oladigan moddiy-texnik yordam ko‘rsatiladi.

Strategik siyosiy va mudofaa qo‘mitasi tuziladi

Kelishuv ijrosiga strategik yo‘nalish berish hamda tomonlar o‘rtasidagi mudofaa va xavfsizlik hamkorligini rivojlantirish maqsadida Strategik siyosiy va mudofaa qo‘mitasi tashkil etiladi.

Tashqi ishlar vazirlari, mudofaa vazirlari va bosh shtab boshliqlaridan iborat qo‘mita yiliga ikki marta yig‘iladi. Biroq rahbarlar lozim topsa, yig‘ilishlar yiliga bir marta o‘tkaziladi.

Qo‘mita kelishuvni amalga oshirish jarayonida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan to‘siqlarni ko‘rib chiqadi va zarurat tug‘ilganda quyi qo‘mitalar tuzishi mumkin.

Qo‘mita faoliyatini ta’minlash uchun Saudiya Arabistonida kotibiyat tashkil etiladi. Kotibiyatga ta’sischi tomonlar orasidan navbatma-navbat uch yil muddatga tayinlanadigan bosh kotib rahbarlik qiladi. Birinchi bosh kotib Pokiston fuqarosi bo‘ladi.

Kelishuvga ko‘ra, tomonlarning roziligi bilan boshqa mamlakatlarning ham unga qo‘shilish tartibi va shartlari belgilanadi.

Kuchga kirish va kelishuvdan chiqish shartlari

Tomonlar kelishuvning kuchga kirishi uchun zarur bo‘lgan milliy tasdiqlash jarayonlarini yakunlaydi. Kelishuv so‘nggi tasdiqlash hujjati qo‘mita kotibiyatiga topshirilgan sanada kuchga kiradi.

Kelishuv muddatsiz amal qilishi ko‘zda tutilgan. Tomonlardan istalgan biri kelishuv kuchga kirganidan o‘n yil o‘tgach, boshqa tomonlarni kamida uch oy oldin diplomatik kanallar orqali yozma ravishda xabardor qilib, undan chiqishi mumkin.

Kelishuvning bekor qilinishi yoki tomonlardan birining undan chiqishi avval kelishib olingan va davom etayotgan faoliyat hamda loyihalarga ta’sir qilmaydi.

Maxfiy axborot va hujjatlarni himoya qilishga oid majburiyatlar esa kelishuv amal qilishi tugaganidan keyin ham saqlanib qoladi.

Kelishuvda, shuningdek, xalqaro masalalarda umumiy pozitsiyani namoyon etish maqsadida tomonlarning mintaqaviy va xalqaro tashkilotlardagi hamkorligini mustahkamlash hamda mudofaa sohasidagi mavjud hamkorlik mexanizmlarini rivojlantirish ko‘zda tutilgan.