Xarajatlarning keskin ortishi va neft-gaz ob’ektlari
"Rystad Energy" kompaniyasi e’lon qilgan hisobotga ko‘ra, mintaqadagi harbiy harakatlar energetika tizimida 58 milliard dollarlik ta’mirlash yukini yuzaga keltirishi mumkin. Ushbu mablag‘ning qariyb 50 milliard dollari faqatgina neft va gaz inshootlarini qayta tiklashga sarflanadi.
Bu ko‘rsatkich tadqiqot markazi tomonidan uch hafta oldin e’lon qilingan 25 milliard dollarlik dastlabki bashoratdan ikki baravar ko‘pdir. Xarajatlarning bunday keskin oshishi 8-aprelda AQSH va Eron o‘rtasida erishilgan sulhdan oldin zarar ko‘lami kutilganidan ancha keng bo‘lganligi ma’lum bo‘lishi bilan izohlanadi.
Global oqibatlar: Loyihalarning kechikishi va inflyatsiya
"Rystad"ning katta tahlilchisi Karan Satvani ta’kidlashicha, ta’mirlash ishlari yangi quvvatlar yaratmaydi, aksincha, mavjud resurslarni boshqa yo‘nalishga burib yuboradi. Buning oqibati esa Yaqin Sharqdan ancha uzoq masofalarda ham loyihalarning kechikishi va inflyatsiya ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Satvani "58 milliard dollarlik xarajat sarlavhalarga chiqayotgan bo‘lsa-da, global energetika sarmoyalari taqvimiga yetkaziladigan zanjirsimon ta’sir undan-da muhimroq bo‘lishi mumkin", deya ogohlantirdi.
Sohalar va davlatlar kesimidagi zarar ko‘lami
Tiklash xarajatlarining asosiy qismi, zararning ko‘lami va texnik murakkabligi sababli, neftni qayta ishlash hamda neft-kimyo zavodlariga to‘g‘ri kelishi kutilmoqda. Shuningdek, sanoat, elektr energiyasi ishlab chiqarish va dengiz suvini chuchuklashtirish inshootlariga yetkazilgan zarar umumiy xarajatga yana 3 dan 8 milliard dollargacha qo‘shimcha yuk yuklaydi.
Eng katta zarar Eron hududida kuzatilgan bo‘lib, bu yerda tiklash ishlari 19 milliard dollarni tashkil etishi mumkin. Bu mablag‘ asosan gazni qayta ishlash, neftni tozalash va eksport infratuzilmasini tiklashga yo‘naltiriladi.
Qatardagi zarar ko‘lami birmuncha cheklangan bo‘lsa-da, texnik jihatdan ancha murakkab deb baholanmoqda. Xususan, "Ras Laffan" sanoat markazidagi ta’mirlash ishlari hozirda davom etayotgan suyultirilgan tabiiy gaz (LNG) quvvatini oshirish loyihalari bilan to‘qnash kelishi mumkin.
Taqchillik va ta’minot zanjiridagi muammolar
"Rystad" hisobotiga ko‘ra, tiklash jarayonining muddatini asosan muhandislik va qurilish faoliyati emas, balki kritik uskunalarni yetkazib berishdagi uzilishlar belgilaydi. Hozirgi vaqtda texnik uskunalar va malakali ishchi kuchi bilan ta’minlash eng katta to‘siq bo‘lib qolmoqda.
